Uwaga! To tłumaczenie jest przestarzałe, prosimy przejść do oryginału.
Adaptacje (porty)
Wstęp
Większość z was wie zapewne, że Linux jest jedynie jądrem, a przez długi czas działał tylko na komputerach z procesorami Intela z rodziny x86 począwszy od i386 w górę.
Od dłuższego czasu ograniczenie to przestało istnieć. Jądro Linux zostało przeniesione na dużą i wciąż rosnącą liczbę architektur. Idąc tym tropem zaadoptowaliśmy do nich również Debiana. Działanie to, najkrócej rzecz ujmując, zaczyna się od żmudnej pracy (dopóki nie doprowadzimy libc i dynamicznego konsolidatora do stanu użyteczności), po której następuje względnie rutynowy, acz długi okres, kiedy to staramy się skompilować dla nowej architektury wszystkie pakiety.
Debian jest systemem operacyjnym (OS), a nie tylko jądrem (tak właściwie jest czymś więcej niż systemem operacyjnym, gdyż zawiera tysiące aplikacji). W związku z tym, podczas gdy większość adaptacji Debiana jest opartych na Linuksie, istnieją także adaptacje oparte na jądrach FreeBSD, NetBSD oraz Hurd.
Ta strona jest w trakcie rozwoju. Nie wszystkie z adaptacji mają własne strony, a znaczna część z istniejących znajduje się na innych serwerach. Wciąż pracujemy nad zebraniem informacji o wszystkich projektach, by móc je odzwierciedlić na stronach Debiana.
Wydane adaptacje
Poniższe adaptacje są włączone do co najmniej jednego stabilnego wydania.
Intel x86 / IA-32 (i386
)
Pierwsza z architektur, więc właściwie pierwowzór, a nie adaptacja.
Pierwotne wersje Linuksa zostały stworzone dla procesora Intel 80386, stąd
nazwa skrótowa. Debian działa na wszystkich procesorach IA-32 produkowanych
przez Intela (włączając w to wszystkie procesory Pentium i ostatnio Core Duo w
trybie 32-bitowym), AMD (K6, wszystkie Athlony i Athlony64 w trybie
32-bitowym), Cyrixa i innych producentów.
W miarę jak strony Debiana będą odchodziły od tradycyjnego intelo-centrycznego
spojrzenia na Linuksa, będą tu przenoszone informacje właściwe tej
architekturze.
Motorola 68k (m68k
)
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.0. Ta adaptacja nie spełnia już kryteriów dopuszczenia do edycji dla Debiana 4.0, dlatego nie została ona włączona do Etch ani późniejszych wydań. Adaptacja Debiana dla m68k działa na szerokiej gamie komputerów opartych o procesory z rodziny Motorola 68k — w szczególności stacjach roboczych Sun3 oraz komputerach osobistych Apple Macintosh, Atari i Amiga.
Sun SPARC (sparc
)
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.1. Działa na komputerach z serii stacji roboczych Sun SPARCstation i części ich następców z rodziny sun4.
Alpha (alpha
)
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.1. Jedna ze starszych i całkiem stabilnych adaptacji.
Motorola/IBM PowerPC (powerpc
)
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.2. Działa na wielu z modeli Apple Macintosh PowerMac oraz na komputerach o architekturach CHRP i PReP (które są standardami otwartymi).
ARM (arm
i armel
)
Ta adaptacja działa na różnego rodzaju urządzeniach wbudowanych, jak routery
lub urządzenia NAS.
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.2, i wspierana aż do Debiana
5.0 (włącznie).
Armel
(po raz pierwszy wydana w Debianie 5.0) to bardziej wydajna
następczyni adaptacji arm
, zgodna z ARM EABI.
Adaptacje te są przeznaczone dla maszyn z procesorami opartymi o ARMv4t lub
nowsze, nie zawierające jednostki zmiennoprzecinkowej.
Procesory MIPS (mips
i mipsel
)
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0. Debian jest adaptowany dla architektury MIPS, używane przez komputery SGI (debian-mips — MSB pierwszy = big-endian) oraz Digital DECstation (debian-mipsel — LSB pierwszy = little-endian).
HP PA-RISC (hppa
)
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0. To adaptacja dla architektury PA-RISC Hewletta-Packarda.
IA-64 (ia64
)
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0. To z kolei adaptacja dla pierwszej 64 bitowej architektury Intela. Zauważ, że nie powinno się jej mylić z ostatnimi rozszerzeniami 64 bitowymi dla procesorów Pentium 4 i Celeronów zwanymi EM64T. Dla tych procesorów sprawdź adaptację AMD64.
S/390 (s390
)
Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0. Adaptacja Debiana dla serwerów IBM S/390.
AMD64 (amd64
)
Po raz pierwszy oficjalnie wydana w wersji 4.0 Debiana. Adaptacja dla 64-bitowych procesorów AMD64. Celem jest wsparcie zarówno 32-bitowej, jak i 64-bitowej platformy tej architektury. Port ten obsługuje 64-bitowe procesory Opteron, Athlon i Sempron firmy AMD oraz procesory EM64T Intela: Pentium D oraz serie Xeon i Core2.
Debian GNU/kFreeBSD (kfreebsd-386
i kfreebsd-amd64
)
Po raz pierwszy oficjalnie wydana w wersji 6.0 Debiana jako pokaz
przedpremierowy
i pierwsza adaptacja dla jądra innego niż Linux wydana
przez Debiana.
Jest to adaptacja systemu Debian GNU dla jądra FreeBSD. Jest dostępna dla 32-
i 64-bitowych procesorów x86.
Adaptacje jeszcze nie wydane
Poniższe adaptacje nie znalazły się jeszcze w żadnej ze stabilnych wersji Debiana, ale w końcu zapewne się to stanie.
SuperH (sh
)
Świeża adaptacja dla procesorów Hitachi SuperH.
armhf
Wiele wspóczesnych płyt i urządzeń ARM zawiera jednostkę zmiennoprzecinkową (FPU), ale obecna adaptacja Debiana armel
prawie jej nie wykorzystuje.
Adaptacja armhf
została zapoczątkowana by poprawić tą sytuację oraz wykorzystać inne funkcje nowoczesnych procesorów ARM.
Adaptacja Debiana armhf
wymaga conajmniej procesora ARMv7 z koprocesorem Thumb-2 i VFP3D16.
m32r
Port na 32 bitowe mikroprocesory RISC Renesas Technology.
AVR32
Port na 32 bitową architekturę RISC Atmela, AVR32.
Debian GNU/Hurd (hurd-i386
)
GNU Hurd to zupełnie nowy system operacyjny tworzony przez zespół GNU. Jest to właściwie ostatni element potrzebny do stworzenia sytemu operacyjnego opartego całkowicie o oprogramowanie GNU. Debian GNU/Hurd zamierza być właśnie takim (możliwe nawet, że pierwszym) systemem GNU. Obecny projekt jest oparty o architekturę i386, lecz niedługo należy spodziewać się kolejnych.
Debian GNU/NetBSD (netbsd-i386
i netbsd-alpha
)
To adaptacja całego sytemu operacyjnego Debian (włącznie z apt, dpkg i programami użytkowymi GNU) dla jądra NetBSD. Obecnie na bardzo wstępnym poziomie, lecz ponieważ jądro NetBSD ma jakość produkcyjną, użyteczność Debiana GNU/NetBSD powinna gwałtownie wzrosnąć. Debian GNU/NetBSD dla Intela x86 jest jak na razie najbardziej rozwiniętą gałęzią, lecz rozpoczęto pracę nad udostępnieniem komputerów opartych o procesory Alpha.
Inne projekty przystosowawcze
Choć w sensie ścisłym nie są to porty, ale coś wyglądającego jak port, umieszczamy to w tym miejscu.
Debian Beowulf
Beowulf pozwala zastąpić wielkie mega-komputery wykorzystywane przy niektórych pracach naukowych i matematycznych. Projekt ma na celu uruchomienie klastrów Beowulf na maszynach Debianowych i połączenie ludzi wymieszanych w prawdziwie bazarowy sposób.
Wiele z powyższych nazw komputerów i procesorów jest zarejestrowanymi znakami towarowymi ich wytwórców. Zostały one użyte bez ich zgody.