Adaptacje (porty)

Wstęp

Większość z was wie zapewne, że Linux jest jedynie jądrem, a przez długi czas działał tylko na komputerach z procesorami Intela z rodziny x86 począwszy od i386 w górę.

Od dłuższego czasu ograniczenie to przestało istnieć. Jądro Linux zostało przeniesione na dużą i wciąż rosnącą liczbę architektur. Idąc tym tropem zaadoptowaliśmy do nich również Debiana. Działanie to, najkrócej rzecz ujmując, zaczyna się od żmudnej pracy (dopóki nie doprowadzimy libc i dynamicznego konsolidatora do stanu użyteczności), po której następuje względnie rutynowy, acz długi okres, kiedy to staramy się skompilować dla nowej architektury wszystkie pakiety.

Debian jest systemem operacyjnym (OS), a nie tylko jądrem (tak właściwie jest czymś więcej niż systemem operacyjnym, gdyż zawiera tysiące aplikacji). W związku z tym, podczas gdy większość adaptacji Debiana jest opartych na Linuksie, istnieją także adaptacje oparte na jądrach FreeBSD, NetBSD oraz Hurd.

Ta strona jest w trakcie rozwoju. Nie wszystkie z adaptacji mają własne strony, a znaczna część z istniejących znajduje się na innych serwerach. Wciąż pracujemy nad zebraniem informacji o wszystkich projektach, by móc je odzwierciedlić na stronach Debiana.

Lista oficjalnych adaptacji


Adaptacja Architektura Opis Stan
amd64 64-bitowe PC (amd64) Po raz pierwszy oficjalnie wydana w wersji 4.0 Debiana. Adaptacja dla 64-bitowych procesorów AMD64. Celem jest wsparcie zarówno 32-bitowej, jak i 64-bitowej platformy tej architektury. Port ten obsługuje 64-bitowe procesory Opteron, Athlon i Sempron firmy AMD oraz procesory EM64T Intela: Pentium D oraz serie Xeon i Core2. wydana
armel EABI ARM Debian w pełni wspiera adaptację dla ARM little-endian. wydana
i386 32-bitowe PC (i386) Pierwsza z architektur, więc właściwie pierwowzór, a nie adaptacja. Pierwotne wersje Linuksa zostały stworzone dla procesorów Intel 386, stąd nazwa skrótowa. Debian działa na wszystkich procesorach IA-32 produkowanych przez Intela (włączając w to wszystkie procesory Pentium i ostatnio Core Duo w trybie 32-bitowym), AMD (K6, wszystkie Athlony i Athlony64 w trybie 32-bitowym), Cyrixa i innych producentów. wydana
ia64 Intel Itanium IA-64 Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0. Adaptacja dla pierwszej 64 bitowej architektury Intela. Uwaga: nie należy jej mylić z ostatnimi rozszerzeniami 64-bitowymi dla procesorów Pentium 4 i Celeronów, zwanymi EM64T. Dla tych procesorów sprawdź adaptację AMD64. wydana
kfreebsd-amd64 64-bitowe PC (amd64) Po raz pierwszy oficjalnie wydana w wersji 6.0 Debiana jako pokaz przedpremierowy i pierwsza adaptacja dla jądra innego niż Linux wydana przez Debiana. Jest to adaptacja systemu Debian GNU dla jądra FreeBSD. wydana
kfreebsd-amd32 32-bitowe PC (i386) Po raz pierwszy oficjalnie wydana w wersji 6.0 Debiana jako pokaz przedpremierowy i pierwsza adaptacja dla jądra innego niż Linux wydana przez Debiana. Jest to adaptacja systemu Debian GNU dla jądra FreeBSD. wydana
mips MIPS (tryb big-endian) Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0. Debian jest adaptowany dla architektury MIPS, używane przez komputery SGI (MSB pierwszy = big-endian). wydana
mipsel MIPS (tryb little-endian) Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0. Debian jest adaptowany dla architektury MIPS, używane przez komputery Digital DECstation (LSB pierwszy = little-endian). wydana
powerpc Motorola/IBM PowerPC Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.2. Działa na wielu z modeli Apple Macintosh PowerMac oraz na komputerach o architekturach CHRP i PReP. wydana
s390 S/390 i zSeries Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0. Adaptacja Debiana dla serwerów IBM S/390. wydana
sparc Sun SPARC Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.1. Działa na komputerach z serii stacji roboczych Sun SPARCstation i części ich następców z rodziny sun4. wydana

Lista nieoficjalnych adaptacji


Adaptacja Architektura Opis Stan
alpha Alpha Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.1. Jedna ze starszych i całkiem stabilnych adaptacji. Nie spełniła kryteriów wejścia do wydania Debiana 6.0 squeeze, i w konsekwencji została usunięta z archiwum. zarzucona
arm OABI ARM Ta adaptacja działa na różnego rodzaju urządzeniach wbudowanych, jak routery lub urządzenia NAS. Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.2, i wspierana aż do Debiana 5.0 (włącznie), gdzie została zastąpiona adaptacją armel. zastąpiona przez armel
armhf ABI ARM ze sprzętowym FPU Wiele współczesnych płyt i urządzeń ARM zawiera jednostkę zmiennoprzecinkową (FPU), ale obecna adaptacja Debiana armel prawie jej nie wykorzystuje. Adaptacja armhf została zapoczątkowana by poprawić tą sytuację oraz wykorzystać inne funkcje nowoczesnych procesorów ARM. Adaptacja Debiana armhf wymaga co najmniej procesora ARMv7 z koprocesorem Thumb-2 i VFP3D16. prace w toku
avr32 32-bitowy Atmel RISC Adaptacja dla na 32 bitową architekturę RISC Atmela, AVR32. prace w toku
hppa HP PA-RISC Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 3.0 woody. To adaptacja dla architektury PA-RISC Hewletta-Packarda. Nie spełniła kryteriów wejścia do wydania Debiana 6.0 squeeze, i w konsekwencji została usunięta z archiwum. zarzucona
hurd-i386 32-bitowe PC (i386) GNU Hurd to nowy system operacyjny tworzony przez zespół GNU. Debian GNU/Hurd zamierza być (możliwe, że pierwszym) systemem operacyjnym GNU. Obecny projekt jest oparty o architekturę i386. prace w toku
m32r M32R Adaptacja dla 32-bitowych mikroprocesorów Renesas Technology. martwa
m68k Motorola 68k Po raz pierwszy wydana oficjalnie w Debianie 2.0. Ta adaptacja nie spełniła kryteriów wejścia do wydania Debiana 4.0, dlatego nie została ona włączona do Etch ani późniejszych wydań i została przeniesiona do archiwum debian-ports. Adaptacja Debiana dla m68k działa na szerokiej gamie komputerów opartych o procesory z rodziny Motorola 68k — w szczególności stacjach roboczych Sun3 oraz komputerach osobistych Apple Macintosh, Atari i Amiga. zarzucona/wznawiana
netbsd-i386 32-bitowe PC (i386) To adaptacja całego sytemu operacyjnego Debian (włącznie z apt, dpkg i programami użytkowymi GNU) dla jądra NetBSD. Adaptacja ta została zarzucona zanim doczekała się wydania. martwa
netbsd-alpha Alpha To adaptacja całego sytemu operacyjnego Debian (włącznie z apt, dpkg i programami użytkowymi GNU) dla jądra NetBSD. Adaptacja ta została zarzucona zanim doczekała się wydania. martwa
s390x System z 64-bitowa przestrzeń użytkownika dla mainframe'ów IBM System z. prace w toku
sh SuperH Adaptacja dla procesorów Hitachi SuperH. prace w toku

Inne projekty przystosowawcze

Choć w sensie ścisłym nie są to porty, ale coś wyglądającego jak port, umieszczamy to w tym miejscu.

Debian Beowulf

Beowulf pozwala zastąpić wielkie mega-komputery wykorzystywane przy niektórych pracach naukowych i matematycznych. Projekt ma na celu uruchomienie klastrów Beowulf na maszynach Debianowych i połączenie ludzi wymieszanych w prawdziwie bazarowy sposób.

Wiele z powyższych nazw komputerów i procesorów jest zarejestrowanymi znakami towarowymi ich wytwórców. Zostały one użyte bez ich zgody.